Thùng xốp có thay được hòm lạnh vaccine không?

Không nên sử dụng thùng xốp thông thường để thay thế hòm lạnh vaccine chuyên dụng trong hoạt động vận chuyển thường quy.

Thùng xốp có khả năng cách nhiệt nhất định nhưng thường không được thiết kế, thử nghiệm hoặc thẩm định riêng cho vaccine. Vì vậy, người sử dụng khó xác định chính xác thùng có thể duy trì nhiệt độ trong bao lâu, có xuất hiện điểm quá lạnh hay không và khả năng bảo vệ vaccine khi nhiệt độ môi trường thay đổi.

Ngược lại, hòm lạnh và phích vaccine chuyên dụng là các thiết bị cách nhiệt thụ động, sử dụng bình tích lạnh hoặc vật liệu tích trữ nhiệt để kiểm soát nhiệt độ trong khoang chứa. WHO xếp các thiết bị này vào nhóm E004 – Cold boxes and vaccine carriers, chủ yếu dùng để vận chuyển và trong một số trường hợp có thể bảo quản vaccine tạm thời. Các sản phẩm được đánh giá theo những thông số như dung tích chứa vaccine, loại bình tích lạnh, số lượng bình, thời gian giữ lạnh và khả năng phòng ngừa đông băng.

Trong tình huống khẩn cấp, một thùng xốp cứng có thể được sử dụng nếu áp dụng đúng cấu hình đóng gói đã được cơ quan chuyên môn hướng dẫn, sử dụng vật liệu ngăn cách, bình nước đông lạnh đã điều hòa và thiết bị theo dõi nhiệt độ. Tuy nhiên, đây chỉ là phương án tạm thời, không đồng nghĩa mọi thùng xốp đều phù hợp để vận chuyển vaccine.

Hòm lạnh vaccine khác thùng xốp như thế nào?

Vì sao không nên dùng thùng xốp thông thường để vận chuyển vaccine?

Khó duy trì nhiệt độ ổn định

Bảo quản vaccine không đơn thuần là làm cho thùng “đủ lạnh”. Vaccine phải được duy trì trong dải nhiệt độ quy định của nhà sản xuất. Nhiều loại vaccine bảo quản lạnh yêu cầu khoảng 2–8°C, trong khi một số loại khác có yêu cầu đông lạnh hoặc âm sâu riêng.

Hiệu quả cách nhiệt của thùng xốp phụ thuộc vào nhiều yếu tố:

• Độ dày và mật độ vật liệu xốp;
• Kích thước thùng và mức độ kín của nắp;
• Khối lượng vaccine;
• Loại và số lượng vật liệu làm lạnh;
• Cách sắp xếp bên trong;
• Nhiệt độ môi trường;
• Thời gian vận chuyển;
• Tần suất mở nắp.

Do đó, hai thùng xốp có kích thước tương tự vẫn có thể cho kết quả nhiệt độ hoàn toàn khác nhau.

Không xác định được thời gian giữ lạnh

Thùng xốp thông thường không có một mốc “giữ lạnh được bao nhiêu giờ” áp dụng chung. Không nên mặc định rằng thùng xốp có thể giữ vaccine an toàn trong 8, 12 hoặc 24 giờ nếu chưa có kết quả thử nghiệm thực tế.

Đối với hòm lạnh chuyên dụng, WHO công bố thời gian giữ lạnh riêng cho từng model. Theo định nghĩa của WHO, cold life được tính từ khi đóng nắp cho đến khi điểm ấm nhất trong khoang vaccine lần đầu đạt +10°C, trong điều kiện nhiệt độ môi trường không đổi ở +43°C. Danh mục WHO cho thấy thời gian này khác nhau đáng kể giữa các model, vì vậy không nên áp dụng một con số chung cho mọi hòm lạnh.

Cần lưu ý rằng cold life là thông số thử nghiệm của thiết bị, không thay thế việc theo dõi nhiệt độ thực tế trong chuyến vận chuyển.

Nguy cơ làm đông băng vaccine

Nếu đặt vaccine tiếp xúc trực tiếp với đá, bình tích lạnh đông hoàn toàn hoặc túi gel có nhiệt độ quá thấp, nhiệt độ tại một số vị trí trong thùng có thể giảm xuống dưới 0°C.

Các vaccine nhạy cảm với đông băng có thể bị giảm hoặc mất hiệu lực sau khi bị đóng băng. Rủi ro này không phải lúc nào cũng nhận biết được bằng mắt thường.

Thùng xốp thông thường không có cấu trúc cố định để tạo khoảng cách an toàn giữa vaccine và vật liệu làm lạnh. Trong khi đó, hòm lạnh chuyên dụng quy định rõ cách lắp bình tích lạnh; một số model còn có hàng rào chống đông nhằm hạn chế vaccine tiếp xúc với bề mặt quá lạnh.

Không có cấu hình đóng gói được thẩm định

Khả năng duy trì nhiệt độ phụ thuộc vào toàn bộ hệ thống, bao gồm:

• Thùng chứa;
• Vật liệu cách nhiệt;
• Loại và số lượng bình tích lạnh;
• Nhiệt độ chuẩn bị của bình;
• Các lớp ngăn cách;
• Vị trí đặt vaccine;
• Vị trí đầu dò nhiệt độ;
• Khối lượng tải.

Việc tự thay đổi một thành phần, chẳng hạn cho thêm đá gel hoặc đổi sang loại bình khác, có thể làm thay đổi hoàn toàn hiệu năng nhiệt của hệ thống.

Độ bền và khả năng bảo vệ thấp hơn

Thùng xốp có thể bị nứt, vỡ, móp hoặc hở nắp trong quá trình vận chuyển. Khi thùng không còn kín, nhiệt từ môi trường sẽ xâm nhập nhanh hơn và làm giảm thời gian duy trì nhiệt độ.

Hòm lạnh vaccine thường có vỏ ngoài cứng, tay cầm, nắp kín và kết cấu phù hợp với việc vận chuyển nhiều lần.

Thùng xốp có được dùng trong trường hợp khẩn cấp không?

Có thể cân nhắc, nhưng phải áp dụng đúng quy trình khẩn cấp và không sử dụng theo kinh nghiệm cảm tính.

Theo CDC, trong trường hợp mất điện, thời tiết cực đoan hoặc thiết bị bảo quản gặp sự cố, có thể sử dụng thùng cách nhiệt cứng hoặc thùng Styrofoam cùng hệ thống bình nước đông lạnh đã điều hòa, lớp cách nhiệt, bìa carton và thiết bị theo dõi nhiệt độ. Phương án này chỉ dành cho vận chuyển khẩn cấp và phải thực hiện theo đúng cấu hình hướng dẫn.

CDC không khuyến nghị sử dụng thùng giữ lạnh thực phẩm hoặc đồ uống cho hoạt động vận chuyển vaccine thường quy. Đối với việc vận chuyển đến điểm tiêm ngoài cơ sở hoặc di chuyển kho vaccine, nên ưu tiên:

• Tủ lạnh hoặc tủ đông vaccine di động;
• Hòm vận chuyển và cấu hình đóng gói đã được thẩm định;
• Hòm lạnh hoặc phích vaccine chuyên dụng;
• Thiết bị theo dõi nhiệt độ cho từng hòm.

Có thể tự đóng gói vaccine trong thùng xốp không?

Không nên tự đóng gói nếu chưa có quy trình đã được phê duyệt hoặc thử nghiệm.

Một số sai lầm thường gặp gồm:

• Đặt vaccine trực tiếp lên đá hoặc bình tích lạnh;
• Dùng túi gel giữ lạnh thực phẩm không rõ thông số;
• Cho thêm thật nhiều đá với mục đích giữ lạnh lâu hơn;
• Không sử dụng lớp ngăn cách;
• Đặt đầu dò sát bình tích lạnh thay vì gần vaccine;
• Không dùng thiết bị ghi nhiệt độ;
• Mở nắp nhiều lần để kiểm tra;
• Ước lượng nhiệt độ bằng tay;
• Cho rằng thùng còn lạnh nghĩa là vaccine vẫn đạt yêu cầu.

Việc sử dụng quá ít vật liệu làm lạnh có thể khiến nhiệt độ tăng cao. Ngược lại, sử dụng quá nhiều hoặc bố trí sai có thể làm đông băng vaccine.

Hòm lạnh vaccine có ưu điểm gì?

Có thông số hiệu năng rõ ràng

Mỗi model có thể được công bố các thông số như:

• Dung tích bảo quản vaccine;
• Loại và số lượng bình tích lạnh;
• Thời gian giữ lạnh;
• Trọng lượng khi không tải và khi đầy tải;
• Nhiệt độ môi trường thử nghiệm;
• Khả năng phòng ngừa đông băng;
• Kích thước khoang chứa.

Nhờ đó, cơ sở y tế có căn cứ để lựa chọn thiết bị phù hợp với số lượng vaccine và thời gian vận chuyển dự kiến.

Giảm nguy cơ đông băng

Hòm lạnh chuyên dụng có cấu hình bố trí bình tích lạnh và khoang vaccine rõ ràng. Với vaccine nhạy cảm với đông băng, cần sử dụng đúng loại bình và thực hiện điều hòa theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

Không nên mặc định rằng tất cả bình tích lạnh đều phải điều hòa giống nhau. Một số hòm chống đông được thiết kế để sử dụng bình đông hoàn toàn mà không cần điều hòa. Người dùng phải tuân thủ tài liệu của đúng model đang sử dụng.

Phù hợp với vận chuyển nhiều lần

Vỏ cứng, nắp kín và kết cấu chắc chắn giúp hòm lạnh chịu được điều kiện vận chuyển tốt hơn. Thiết bị cũng thuận tiện hơn cho việc vệ sinh, kiểm tra và quản lý định kỳ.

Dễ chuẩn hóa quy trình

Khi sử dụng hòm lạnh chuyên dụng, đơn vị có thể xây dựng quy trình thống nhất về:

• Chuẩn bị bình tích lạnh;
• Xếp vaccine;
• Đặt đầu dò;
• Niêm phong hòm;
• Giao nhận;
• Kiểm tra dữ liệu nhiệt độ;
• Vệ sinh sau sử dụng.

Có cần dùng data logger khi vận chuyển vaccine không?

Có. Mỗi hòm vận chuyển nên có thiết bị theo dõi nhiệt độ phù hợp, ưu tiên data logger có đầu dò và khả năng ghi lại nhiệt độ trong toàn bộ hành trình.

Đầu dò cần được đặt gần vaccine, không đặt trực tiếp lên bình tích lạnh hoặc thành thùng. Thiết bị phải còn pin, hoạt động bình thường và có hồ sơ hiệu chuẩn phù hợp.

Dữ liệu nhiệt độ giúp đơn vị tiếp nhận xác định vaccine có được duy trì trong giới hạn cho phép hay không. Cảm giác “thùng vẫn còn lạnh” không phải căn cứ để đánh giá chất lượng vaccine.

Xử lý thế nào khi nhiệt độ vượt giới hạn?

Khi phát hiện nhiệt độ nằm ngoài giới hạn do nhà sản xuất vaccine quy định:

1. Không sử dụng vaccine và không tự ý tiêu hủy.
2. Dán nhãn cảnh báo “Không sử dụng – có sai lệch nhiệt độ”.
3. Cách ly lô vaccine khỏi các sản phẩm đang sử dụng.
4. Tiếp tục bảo quản ở nhiệt độ được khuyến cáo.
5. Tải và lưu dữ liệu từ thiết bị ghi nhiệt độ.
6. Ghi nhận thời gian, nhiệt độ thấp nhất, cao nhất và thời gian vượt ngưỡng.
7. Liên hệ nhà sản xuất, nhà cung cấp hoặc đơn vị chuyên môn để đánh giá.

CDC khuyến cáo vaccine nghi ngờ bị ảnh hưởng bởi nhiệt độ phải được cách ly và chờ đánh giá về khả năng sử dụng, thay vì loại bỏ ngay.

Câu hỏi thường gặp

Thùng xốp giữ lạnh vaccine được bao lâu?

Không có thời gian cố định. Khả năng giữ nhiệt phụ thuộc vào cấu tạo thùng, nhiệt độ môi trường, tải vaccine, vật liệu làm lạnh và cách đóng gói. Chỉ nên sử dụng một mốc thời gian khi cấu hình đã được thử nghiệm hoặc thẩm định.

Đi quãng đường ngắn có thể dùng thùng xốp không?

Quãng đường ngắn không đồng nghĩa với rủi ro thấp. Vaccine vẫn có thể bị đông băng chỉ trong thời gian ngắn nếu tiếp xúc với vật liệu quá lạnh. Đối với vận chuyển thường quy, nên sử dụng hòm chuyên dụng hoặc hệ thống đóng gói đã được thẩm định.

Có thể cho thêm nhiều đá gel để giữ lạnh lâu hơn không?

Không nên tự ý thêm. Việc tăng số lượng túi gel có thể làm giảm dung tích chứa, thay đổi phân bố nhiệt và tăng nguy cơ đông băng vaccine.

Hòm lạnh vaccine có thay được tủ bảo quản vaccine không?

Không. Hòm lạnh chủ yếu phục vụ vận chuyển hoặc bảo quản tạm thời trong khoảng thời gian được xác nhận. Khi đến nơi, vaccine cần được chuyển vào tủ bảo quản phù hợp càng sớm càng tốt.

Kết luận

Thùng xốp thông thường không phải là thiết bị thay thế cho hòm lạnh vaccine chuyên dụng. Dù có khả năng cách nhiệt, loại thùng này thường không có thông số hiệu năng, cấu hình bình tích lạnh hoặc khả năng bảo vệ chống đông đã được đánh giá.

Đối với vận chuyển thường quy, cơ sở y tế nên sử dụng hòm lạnh, phích vaccine hoặc hệ thống đóng gói đã được thẩm định; đồng thời trang bị data logger để theo dõi nhiệt độ trong toàn bộ hành trình.

Thùng xốp chỉ nên được cân nhắc trong tình huống khẩn cấp, khi có quy trình đóng gói cụ thể, nhân viên đã được đào tạo và nhiệt độ được giám sát liên tục. Việc lựa chọn đúng thiết bị không chỉ giúp duy trì chuỗi lạnh mà còn hạn chế nguy cơ hư hỏng, giảm lãng phí và bảo đảm chất lượng vaccine trước khi sử dụng.

THÔNG TIN LIÊN HỆ BAOQUANLANHYTE.VN

Baoquanlanhyte.vn – Giải pháp bảo quản lạnh y tế chuyên nghiệp

Địa chỉ: Tòa nhà B4 Kim Liên, phường Kim Liên, thành phố Hà Nội

Hotline/Zalo: 0926 738 666

Tiktok: https://www.tiktok.com/@thietbibaoquanlanhyte

Facebook: https://www.facebook.com/orimed.vn?