Các Thiết Bị Bảo Quản Vắc Xin Trong Quá Trình Vận Chuyển Và Những Rủi Ro Cần Lưu Ý

Trong hệ thống chuỗi lạnh vắc xin, việc sử dụng các thiết bị bảo quản vắc xin trong quá trình vận chuyển đóng vai trò quyết định để duy trì chất lượng và hiệu lực sinh học của vắc xin. Do vắc xin rất nhạy cảm với nhiệt độ và điều kiện môi trường, mọi khâu vận chuyển từ kho trung tâm đến cơ sở tiêm chủng đều phải được kiểm soát bằng các thiết bị vận chuyển vắc xin chuyên dụng như vaccine carrier, cold box, thùng bảo quản lạnh hoặc xe tải đông lạnh.

Bên cạnh các thiết bị bảo quản nhiệt độ, hệ thống giám sát nhiệt độ bằng data logger và thiết bị theo dõi nhiệt cũng là thành phần không thể thiếu nhằm đảm bảo vắc xin luôn được duy trì trong khoảng nhiệt độ an toàn, thường từ +2°C đến +8°C. Việc lựa chọn đúng thiết bị và kết hợp các giải pháp kiểm soát nhiệt độ sẽ giúp hạn chế tối đa nguy cơ đứt gãy chuỗi lạnh và đảm bảo vận chuyển vắc xin đảm bảo, an toàn theo tiêu chuẩn quốc tế.

Các thiết bị bảo quản vắc xin trong quá trình vận chuyển

Để đảm bảo chuỗi lạnh, cần kết hợp nhiều thiết bị chuyên dụng:

• Thùng vận chuyển vắc xin chuyên dụng:

+ Phích (thùng vận chuyển nhỏ) dung tích 0.1–5 L, dùng cho các chiến dịch tiêm lưu động, đi bộ đến điểm tiêm, thời gian giữ lạnh tối thiểu 24-48 giờ (cold life) với đủ bộ gel packs. Ưu điểm: nhẹ, dễ mang; hạn chế: dung tích nhỏ, thời gian lạnh ngắn.

+ Hòm( thùng lạnh cỡ lớn) dung tích 5–25 L, có cold life tối thiểu 48 giờ hoặc 96 giờ. Dùng để chuyển vắc xin từ kho đến các trạm y tế hoặc giữa các kho. Ưu điểm: dung tích lớn, giữ nhiệt lâu; hạn chế: nặng, cần nâng đỡ nhiều người nếu tải đầy.

• Thùng bảo quản lạnh:

Dạng hộp hoặc túi có lớp cách nhiệt xốp. Được sử dụng trong vận chuyển hằng ngày của khối lượng vừa phải. Thường làm từ nhựa cứng hay vải phủ cách nhiệt, dễ mang vác. Giống vaccine carrier nhưng có các kích thước linh hoạt, dùng với gel packs lạnh.

Thiết bị theo dõi nhiệt độ (Data Logger, Temperature Monitoring Devices)

Các thiết bị này cực kỳ quan trọng để đảm bảo an toàn chuỗi lạnh:

• Nhiệt kế (loại cắm tủ/loại ghi): Dùng để kiểm tra nhanh tủ/phích lạnh. Ví dụ Nhiệt kế phòng vaccine có dải đo -30°C đến +50°C, sai số ±1°C. Phải lắp ở vị trí vùng an toàn nhất (ví dụ kệ giữa tủ).
• Chỉ thị đông lạnh (Freeze-tag): Giấy chỉ thị thay đổi màu nếu nhiệt độ xuống dưới 0°C, dùng để phát hiện ngẫu nhiên việc làm đông trong tủ/phích hoặc thùng vận chuyển.
• Thiết bị ghi nhiệt điện tử (Data Logger): Ghi lại nhiệt độ theo thời gian. Ví dụ Q-tag Quad (PQS E006/015) đo 1 phút/lần, sai số ±0.5°C; hay TempTale Ultra (hãng Sensitech). Các thiết bị này được gắn vào mỗi thùng vận chuyển (hoặc trên từng kệ trong xe).
• Thiết bị kiểm soát từ xa (Wireless Monitors): Hệ thống IoT như U-cool cho phép giám sát nhiệt độ qua mạng 4G/Lora từ xa. Phù hợp với các kho lớn, có cảnh báo tự động. Đảm bảo theo dõi liên tục ngay cả trong quá trình vận chuyển đường dài.

Việc gắn và đọc dữ liệu từ thiết bị ghi nhiệt giúp xác định chính xác thời điểm xảy ra thay đổi nhiệt độ (giúp đánh giá chất lượng chuyến hàng). WHO khuyến cáo nên sử dụng thiết bị ghi nhiệt điện tử cho mọi chuyến vắc xin quốc tế; trong nước, tần suất ghi có thể ít hơn nhưng vẫn cần tối thiểu 1 thiết bị mỗi kiện/khoang bảo quản.

Những rủi ro thường gặp khi vận chuyển vắc xin

• Mất kiểm soát nhiệt độ: Nhiệt độ bên ngoài cao hoặc xe hỏng máy lạnh. Cần có kế hoạch dự phòng (tiếp nước đá, thùng lạnh phụ).
• Đóng gói sai kỹ thuật: Sử dụng sai loại gel pack, quên lớp cách nhiệt, đóng kín thùng quá lâu trước khi chuyển ra xe nóng. Ví dụ: gói vắc xin và đá nước quá sát, làm vắc xin đông băng và hư hỏng.
• Thiếu thiết bị theo dõi: Không kiểm tra nhiệt độ hoặc chỉ dựa vào kinh nghiệm. Nếu không gắn data logger, rất khó biết chuyến đi có bị quá nhiệt, dễ xảy ra tranh cãi trách nhiệm khi vắc xin hỏng.
• Quá hạn đổi màu (VVM): Vắc xin mở nắp hoặc từng lọ bị phơi quá nhiệt độ cho phép dẫn đến VVM chuyển sang giai đoạn cảnh báo, bắt buộc phải huỷ.
• Sự cố ngoài ý muốn: Xe bị kẹt, máy lạnh chết, lũ lụt, mất điện. Mọi trường hợp đều cần kịch bản ứng phó.

Cụ thể có thể gặp:

• Vắc xin bị đông băng: Do đặt gần đá ướp chưa điều kiện (nhiệt độ đông) hoặc quên tách gel pack sau khi làm lạnh. Kết quả: hư hại hoàn toàn, vắc xin không thể sử dụng. Để phòng ngừa, WHO/UNICEF khuyến cáo luôn sử dụng cặp đá nguội không đóng băng (đã được làm lạnh về 0–4°C).
• Vắc xin bị nóng quá mức: Xe để ở ngoài trời nắng, tủ lạnh di động mất điện, hoặc mở thùng thường xuyên. Kết quả: giảm hiệu giá. Nếu phát hiện, phải kiểm tra VVM và xử lý đúng quy định (liệt vào khu vực nghi ngờ hư hỏng).

Trong quá trình vận chuyển vắc xin trong chuỗi lạnh, việc sử dụng đúng thiết bị bảo quản và giám sát nhiệt độ là yếu tố quan trọng giúp đảm bảo vắc xin luôn được duy trì trong điều kiện bảo quản tiêu chuẩn. Các thiết bị như vaccine carrier, cold box, xe tải đông lạnh và hệ thống data logger không chỉ giúp kiểm soát nhiệt độ hiệu quả mà còn hỗ trợ theo dõi toàn bộ hành trình vận chuyển của vắc xin.

Tuy nhiên, bên cạnh việc đầu tư thiết bị, các cơ sở y tế cần xây dựng quy trình vận hành rõ ràng và đào tạo nhân viên để hạn chế những rủi ro thường gặp như mất kiểm soát nhiệt độ, vắc xin bị đông băng hoặc quá nhiệt. Việc giám sát nhiệt độ liên tục và có kế hoạch dự phòng khi xảy ra sự cố sẽ giúp đảm bảo chuỗi lạnh vắc xin không bị gián đoạn, từ đó duy trì chất lượng và hiệu quả của chương trình tiêm chủng.

 Thông tin liên hệ Baoquanlanhyte.vn

• Baoquanlanhyte.vn – Chuyên cung cấp thiết bị lạnh y tế
• Địa chỉ: Chung cư B4 Kim Liên, Phường Kim Liên, Thành phố Hà Nội
• Hotline/Zalo: 0926738666 – 0242.216.1155